โลโก้ AMT Audit GroupAMT Audit Groupสำนักงานสอบบัญชี ติดต่อเรา

หน้าแรก › บทความ › ความเห็นในรายงานผู้สอบบัญชีมีกี่แบบ

ภาพหัวบทความ AMT Audit ข้อความ "ความเห็นในรายงาน มีกี่แบบ" และ "4 ประเภทตาม TSA 700 และ TSA 705" พร้อมการ์ดความเห็น 4 แบบ ไม่มีเงื่อนไข มีเงื่อนไข งบการเงินไม่ถูกต้อง และไม่แสดงความเห็น

บทความ

ความเห็นในรายงานผู้สอบบัญชีมีกี่แบบ

คำตอบสั้น: รายงานผู้สอบบัญชีแสดงความเห็นต่องบการเงินได้ 4 แบบ คือ ไม่มีเงื่อนไข มีเงื่อนไข งบการเงินไม่ถูกต้อง และไม่แสดงความเห็น (TSA 705 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 2) แบบไม่มีเงื่อนไขคือแบบที่ผู้สอบบัญชีเห็นว่างบการเงินถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญ ส่วนอีกสามแบบเรียกรวมว่า "ความเห็นแบบที่เปลี่ยนแปลงไป" ซึ่งมีมาตรฐานเฉพาะคือ TSA 705 (ปรับปรุง) ความเห็นแต่ละแบบเกิดจากผลการตรวจสอบและหลักฐานที่ได้ ไม่ใช่สิ่งที่ตกลงล่วงหน้าได้

รายงานผู้สอบบัญชีคืออะไร และมาตรฐานใดกำหนดรูปแบบ?

รายงานผู้สอบบัญชีคือเอกสารที่ผู้สอบบัญชีใช้แสดงความเห็นต่องบการเงินที่ตรวจสอบ ผู้ใช้งบการเงิน เช่น ผู้ถือหุ้น สถาบันการเงิน และหน่วยงานรัฐ จึงเริ่มอ่านจากรายงานนี้ก่อนอ่านตัวเลข

ในประเทศไทย รูปแบบและการรายงานเป็นไปตามมาตรฐานการสอบบัญชีของสภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) โดยมาตรฐานที่เกี่ยวข้องโดยตรงมีดังนี้ ตามหน้ารายการมาตรฐานการสอบบัญชีของ TFAC

มาตรฐานชื่อมาตรฐานประกาศ TFAC
TSA 700 (ปรับปรุง)การแสดงความเห็นและการรายงานต่องบการเงิน11/2559
TSA 701การสื่อสารเรื่องสำคัญในการตรวจสอบในรายงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต12/2559
TSA 705 (ปรับปรุง)การแสดงความเห็นแบบที่เปลี่ยนแปลงไปในรายงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต13/2559
TSA 706 (ปรับปรุง)วรรคเน้นข้อมูลและเหตุการณ์และวรรคเรื่องอื่นในรายงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต14/2559
TSA 570 (ปรับปรุง)การดำเนินงานต่อเนื่อง10/2559

หน้ารายการของ TFAC ระบุวันถือปฏิบัติของมาตรฐานชุดนี้คือ 31 ธันวาคม 2559 และแนะนำให้ผู้ใช้อ่านวันถือปฏิบัติของแต่ละฉบับก่อนนำไปใช้ ในชุดปี 2567 สภาวิชาชีพบัญชีออกบทแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อให้สอดคล้องกับ TSA 600 (ปรับปรุง) (ประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 9/2566) ซึ่งแก้ถ้อยคำบางส่วนของ TSA 700, 701, 705 และ 706 ด้วย บทแก้ไขนี้ถือปฏิบัติกับการตรวจสอบงบการเงินสำหรับรอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 15 ธันวาคม 2567 ส่วนที่แก้เป็นถ้อยคำสำหรับการตรวจสอบกลุ่มกิจการ (งบการเงินรวม) เช่น ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชีในงานตรวจสอบกลุ่มกิจการ (TSA 700 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 39 (ค)) คำอธิบายบางย่อหน้า และตัวอย่างรายงานในภาคผนวก โดยไม่ได้แก้ข้อกำหนดเรื่องประเภทความเห็นทั้ง 4 แบบ และไม่ได้เปลี่ยนวันถือปฏิบัติเดิมของมาตรฐานทั้งสี่ฉบับ

ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขในรายงานผู้สอบบัญชีหมายความว่าอย่างไร?

หมายความว่าผู้สอบบัญชีเห็นว่างบการเงินแสดงฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน และกระแสเงินสดโดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญ ตามกรอบการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้ เช่น TFRS for NPAEs หรือ TFRS (TSA 700 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 25)

แบบไม่มีเงื่อนไขไม่ได้แปลว่างบการเงินไม่มีข้อผิดพลาดเลย ผู้สอบบัญชีให้ความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผล ซึ่งเป็นความเชื่อมั่นในระดับสูง แต่ไม่ใช่ความเชื่อมั่นในระดับสูงสุด (TSA 200 ย่อหน้า 5) ข้อผิดพลาดเล็กน้อยที่ไม่มีสาระสำคัญอาจยังมีอยู่ได้

รายงานแบบไม่มีเงื่อนไขมักประกอบด้วยส่วนหลักเหล่านี้

  • ความเห็นต่องบการเงิน
  • เกณฑ์ในการแสดงความเห็น ซึ่งอ้างถึงมาตรฐานการสอบบัญชีและข้อกำหนดด้านจรรยาบรรณ
  • ความรับผิดชอบของฝ่ายบริหารต่องบการเงิน
  • ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชีต่อการตรวจสอบ
  • ชื่อผู้สอบบัญชี เลขทะเบียน ลายมือชื่อ และวันที่ในรายงาน

(ส่วนความเห็นต้องอยู่ส่วนแรกและตามด้วยเกณฑ์ในการแสดงความเห็น ตาม TSA 700 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 23 และ 28 ส่วนความรับผิดชอบของผู้บริหารและของผู้สอบบัญชีอยู่ในย่อหน้า 33 และ 37 ชื่อผู้สอบบัญชีและลายมือชื่ออยู่ในย่อหน้า 46–47)

รายงานผู้สอบบัญชีแบบที่เปลี่ยนแปลงไปเกิดขึ้นเมื่อใด?

แผนภาพเลือกความเห็นแบบที่เปลี่ยนแปลงไปตาม TSA 705 แยกกรณีพบข้อผิดพลาดหรือหลักฐานไม่เพียงพอ กับผลมีสาระสำคัญแต่ไม่แผ่กระจาย หรือมีสาระสำคัญและแผ่กระจาย

เกิดขึ้นเมื่อผู้สอบบัญชีเห็นว่างบการเงินมีข้อมูลที่ขัดต่อข้อเท็จจริงอย่างมีสาระสำคัญ หรือเมื่อไม่สามารถได้หลักฐานการสอบบัญชีที่เพียงพอและเหมาะสมมารองรับความเห็น (TSA 705 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 6)

การเลือกความเห็นแบบใดขึ้นกับสองเรื่อง คือ เรื่องที่พบมีสาระสำคัญเพียงใด และมีผลกระจายไปทั่วงบการเงินหรือไม่ ตารางต่อไปนี้สรุปหลักคิดทั่วไป

แบบความเห็นสถานการณ์โดยทั่วไปความหมายต่อผู้อ่านงบ
มีเงื่อนไขพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญแต่ไม่แผ่กระจาย หรือหลักฐานไม่เพียงพอในเรื่องหนึ่ง แต่ผลที่อาจเกิดไม่แผ่กระจายงบการเงินถูกต้องตามที่ควร ยกเว้นเรื่องที่ระบุไว้ในรายงาน
งบการเงินไม่ถูกต้องพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญและแผ่กระจายไปทั่วงบการเงินงบการเงินไม่ได้แสดงข้อมูลโดยถูกต้องตามที่ควร
ไม่แสดงความเห็นหลักฐานไม่เพียงพอ และผลที่อาจเกิดมีสาระสำคัญและแผ่กระจายผู้สอบบัญชีไม่อาจแสดงความเห็นต่องบการเงินได้

ตารางนี้สรุปจาก TSA 705 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 7–9 ส่วนคำว่า "แผ่กระจาย" นิยามไว้ในย่อหน้า 5 (ก)

ความเห็นของผู้สอบบัญชีต้องอิงหลักฐานและวิจารณญาณทางวิชาชีพ ฝ่ายบริหารไม่สามารถขอให้ออกความเห็นแบบใดแบบหนึ่งได้ เพราะขัดกับความเป็นอิสระของผู้สอบบัญชี

วรรคเน้นข้อมูลและวรรคเรื่องอื่นเปลี่ยนความเห็นในรายงานผู้สอบบัญชีหรือไม่?

ไม่เปลี่ยน วรรคเหล่านี้เป็นข้อมูลที่เพิ่มในรายงานเพื่อให้ผู้ใช้งบการเงินสังเกตเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยตัวความเห็นยังคงเป็นแบบเดิม (TSA 706 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 9 (ค) กำหนดให้ระบุว่าความเห็นไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปเนื่องจากเรื่องที่เน้น)

หัวข้อนี้มีมาตรฐานเฉพาะคือ TSA 706 (ปรับปรุง) ส่วนการสื่อสารเรื่องสำคัญในการตรวจสอบ (Key Audit Matters หรือ KAM) อยู่ใน TSA 701 ซึ่งกำหนดไว้แยกกัน KAM ต้องสื่อสารในการตรวจสอบงบการเงินฉบับสมบูรณ์เพื่อวัตถุประสงค์ทั่วไปของกิจการจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ และใช้เมื่อผู้สอบบัญชีตัดสินใจสื่อสารเอง หรือเมื่อกฎหมายหรือข้อบังคับกำหนดให้สื่อสาร แต่ห้ามสื่อสาร KAM เมื่อผู้สอบบัญชีไม่แสดงความเห็น เว้นแต่กฎหมายหรือข้อบังคับกำหนด (TSA 701 ย่อหน้า 5 และ TSA 700 (ปรับปรุง) ย่อหน้า 30–31)

กรณีมีข้อสงสัยเรื่องการดำเนินงานต่อเนื่อง ผู้สอบบัญชีพิจารณาตาม TSA 570 (ปรับปรุง) เรื่อง "การดำเนินงานต่อเนื่อง" ซึ่งอาจมีผลต่อรายงานในรูปแบบต่างกันตามข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ

ผู้บริหารควรเตรียมอะไรเพื่อให้การออกรายงานผู้สอบบัญชีเป็นไปอย่างราบรื่น?

รายการ 6 ข้อที่ผู้บริหารควรเตรียมเพื่อให้ออกรายงานผู้สอบบัญชีราบรื่น ปิดบัญชี เก็บเอกสาร ทำประมาณการ ประเมินการดำเนินงานต่อเนื่อง เปิดเผยหมายเหตุ และปรึกษาผู้สอบบัญชี

ควรเตรียมงบการเงินและเอกสารสนับสนุนให้พร้อมก่อนผู้สอบบัญชีเริ่มงาน และให้ข้อมูลที่ผู้สอบบัญชีขอครบถ้วน เพราะความเห็นที่เปลี่ยนแปลงไปมักเกิดจากข้อผิดพลาดที่ยังไม่ได้แก้ไข หรือหลักฐานที่ผู้สอบบัญชีหาไม่ได้ ระยะเวลาที่ใช้ขึ้นกับความพร้อมของเอกสารและขนาดกิจการ

แนวปฏิบัติทั่วไปมีดังนี้

  • ปิดบัญชีและกระทบยอดรายการสำคัญให้เรียบร้อย เช่น เงินฝากธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ
  • เก็บเอกสารหลักฐานของรายการสำคัญให้ค้นได้ เช่น สัญญา ใบกำกับภาษี และเอกสารการรับจ่ายเงิน
  • ทำเอกสารสนับสนุนประมาณการทางบัญชี เช่น ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ และประมาณการหนี้สิน
  • ประเมินเรื่องการดำเนินงานต่อเนื่องและเตรียมคำอธิบายแผนของฝ่ายบริหาร หากกิจการมีผลขาดทุนสะสมสูงหรือขาดสภาพคล่อง
  • เปิดเผยข้อมูลในหมายเหตุประกอบงบการเงินให้ครบ รวมถึงเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นหลังวันที่ในงบการเงิน
  • ปรึกษาผู้สอบบัญชีล่วงหน้าเมื่อมีรายการที่ซับซ้อนหรือมาตรฐานการบัญชีที่เปลี่ยนแปลง

หมายเหตุ: รายการข้างต้นเป็นแนวปฏิบัติทั่วไปสำหรับผู้บริหาร ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐานการสอบบัญชี

การเตรียมตัวช่วยลดโอกาสเกิดประเด็นที่ต้องแก้ไข แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะได้ความเห็นแบบใด เพราะการแสดงความเห็นเป็นดุลพินิจของผู้สอบบัญชีตามมาตรฐาน

AMT ช่วยได้อย่างไร?

AMT Audit Group ให้บริการตรวจสอบงบการเงินสำหรับบริษัทและห้างหุ้นส่วนจำกัด ดูรายละเอียดได้ที่หน้า ตรวจสอบงบการเงิน หากต้องการสอบถามเรื่องงบการเงินที่ต้องเตรียมก่อนการตรวจสอบ ติดต่อทีมงานได้

AMT แจ้งชื่อผู้สอบบัญชีและเลขทะเบียน CPA ให้ลูกค้าทราบทุกงาน ดูรายชื่อทีมได้ที่หน้า ทีมงาน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

รายงานแบบไม่มีเงื่อนไขแปลว่างบการเงินไม่มีข้อผิดพลาดเลยใช่หรือไม่?

ไม่ใช่ ผู้สอบบัญชีให้ความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผลว่างบการเงินไม่มีข้อมูลขัดต่อข้อเท็จจริงอย่างมีสาระสำคัญ ข้อผิดพลาดเล็กน้อยอาจยังมีอยู่ได้ (TSA 200 ย่อหน้า 5)

ฝ่ายบริหารขอให้ผู้สอบบัญชีออกความเห็นแบบใดแบบหนึ่งได้หรือไม่?

ไม่ได้ ความเห็นต้องมาจากหลักฐานและการใช้วิจารณญาณของผู้สอบบัญชีเอง ฝ่ายบริหารทำได้เพียงให้ข้อมูลและแก้ไขงบการเงินในส่วนที่พบข้อผิดพลาด

จะตรวจสอบได้อย่างไรว่าผู้ลงนามในรายงานเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตจริง?

ตรวจสถานะได้จากระบบตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชีของสภาวิชาชีพบัญชี (https://info.tfac.or.th/status/cpa)

ติดต่อขอใบเสนอราคา

ส่งข้อมูลเบื้องต้นมาที่ info@amtaudit.com หรือโทร 02-821-6928, 080-998-8393 ดูช่องทางทั้งหมดได้ที่หน้า ติดต่อเรา และดูคำถามอื่นได้ที่ คำถามที่พบบ่อย

โดยทีมงาน AMT Audit Group

แหล่งอ้างอิง