โลโก้ AMT Audit GroupAMT Audit Groupสำนักงานสอบบัญชี ติดต่อเรา

หน้าแรก › บทความ › ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุด: หน้าที่ตาม พ.ร.บ.อาคารชุด และสิ่งที่นิติฯ ต้องเตรียม

ภาพหัวบทความ AMT Audit ข้อความ "ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุด" พร้อมเส้นเวลา 3 ขั้น ปิดบัญชี ผู้สอบบัญชีตรวจ และประชุมใหญ่เจ้าของร่วม ภายใน 120 วันนับแต่วันสิ้นปีทางบัญชี

บทความ

ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุด: หน้าที่ตาม พ.ร.บ.อาคารชุด และสิ่งที่นิติฯ ต้องเตรียม

คำตอบสั้น: ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุดคือผู้ที่ตรวจสอบงบดุลและบัญชีรายรับรายจ่ายของนิติบุคคลอาคารชุด ตามที่ พ.ร.บ.อาคารชุด พ.ศ. 2522 มาตรา 38/1 กำหนด แล้วนิติฯ ต้องนำงบที่ตรวจแล้วเสนอที่ประชุมใหญ่เจ้าของร่วมอนุมัติภายใน 120 วันนับแต่วันสิ้นปีทางบัญชี ที่ประชุมใหญ่สามัญประจำปีเป็นผู้แต่งตั้งผู้สอบบัญชี (มาตรา 42/1) นิติฯ จึงควรปิดบัญชีให้เสร็จและเตรียมเอกสารให้ครบก่อนถึงกำหนดประชุม

ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุดมีหน้าที่อะไรตามกฎหมาย?

หน้าที่หลักคือตรวจสอบงบดุลของนิติบุคคลอาคารชุด แล้วแสดงความเห็นว่างบนั้นถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญหรือไม่ ตาม TSA 200 (ไทย, สภาวิชาชีพบัญชี) ก่อนที่งบจะเข้าที่ประชุมใหญ่เจ้าของร่วม

พ.ร.บ.อาคารชุด มาตรา 38/1 วางหลักไว้ 3 เรื่อง

  • นิติบุคคลอาคารชุดต้องจัดทำงบดุลอย่างน้อยหนึ่งครั้งทุกรอบสิบสองเดือน และให้ถือรอบนั้นเป็นรอบปีทางบัญชี
  • งบดุลต้องแสดงสินทรัพย์ หนี้สิน และบัญชีรายรับรายจ่าย
  • ต้องจัดให้มีผู้สอบบัญชีตรวจสอบ แล้วเสนอขออนุมัติต่อที่ประชุมใหญ่เจ้าของร่วมภายใน 120 วันนับแต่วันสิ้นปีทางบัญชี

ในทางปฏิบัติ ผู้สอบบัญชีจะวางแผนงานตามความเสี่ยง ตรวจหลักฐานรายรับและรายจ่าย ยืนยันยอดเงินฝากธนาคาร และตรวจลูกหนี้ค่าส่วนกลางกับเงินกองทุน การตรวจทำตามมาตรฐานการสอบบัญชี (TSA) (ไทย, สภาวิชาชีพบัญชี) ผลที่ได้คือรายงานของผู้สอบบัญชีที่แนบไปกับงบดุล เพื่อให้เจ้าของร่วมใช้ประกอบการลงมติ

สิ่งที่ผู้สอบบัญชีไม่ได้ทำคือการบริหารอาคารแทนผู้จัดการหรือคณะกรรมการ และไม่ได้รับรองว่าไม่มีการทุจริตเลย ผู้สอบบัญชีต้องเป็นอิสระจากผู้จัดการ คณะกรรมการ และบริษัทบริหารอาคาร ความเป็นอิสระนี้ทำให้รายงานมีน้ำหนักต่อเจ้าของร่วม

นิติบุคคลอาคารชุดต้องส่งงบให้ผู้สอบบัญชีตรวจและอนุมัติเมื่อไร?

งบดุลที่ตรวจแล้วต้องเข้าที่ประชุมใหญ่เจ้าของร่วมภายใน 120 วันนับแต่วันสิ้นปีทางบัญชี ทั้งตามมาตรา 38/1 และมาตรา 42/1 ดังนั้นการปิดบัญชีและการตรวจสอบต้องเสร็จก่อนวันส่งหนังสือนัดประชุม

ลำดับงานที่ควรวางไว้มีดังนี้

ลำดับงานที่มา
1นิติบุคคลอาคารชุดปิดบัญชีและจัดทำงบดุล พร้อมบัญชีรายรับรายจ่ายมาตรา 38/1
2ผู้สอบบัญชีตรวจสอบและออกรายงานมาตรา 38/1
3จัดทำรายงานประจำปีแสดงผลการดำเนินงานมาตรา 38/2
4ส่งหนังสือนัดประชุม พร้อมสำเนางบดุลและรายงานประจำปี ให้เจ้าของร่วมไม่น้อยกว่า 7 วันก่อนวันประชุมมาตรา 38/2 และ 42/3
5ประชุมใหญ่สามัญเพื่ออนุมัติงบดุล พิจารณารายงานประจำปี และแต่งตั้งผู้สอบบัญชี ภายใน 120 วันมาตรา 42/1
6เก็บรายงานประจำปี งบดุล และข้อบังคับไว้ที่สำนักงานนิติฯ ไม่น้อยกว่า 10 ปีนับแต่วันที่ที่ประชุมอนุมัติมาตรา 38/3
แผนภาพขั้นตอน 6 ขั้นตั้งแต่ปิดบัญชีจนถึงเก็บเอกสาร พร้อมมาตราที่เกี่ยวข้องของ พ.ร.บ.อาคารชุด

ระยะเวลาที่ผู้สอบบัญชีใช้ตรวจขึ้นกับความพร้อมของเอกสารและขนาดของอาคาร นิติฯ จึงควรนัดผู้สอบบัญชีตั้งแต่ต้นปีบัญชี ไม่ควรรอจนใกล้วันประชุม

ใครแต่งตั้งผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุด และต้องเป็น CPA หรือไม่?

ที่ประชุมใหญ่สามัญประจำปีเป็นผู้แต่งตั้งผู้สอบบัญชี ตามมาตรา 42/1 (3) ส่วนคณะกรรมการเป็นผู้จัดให้มีการประชุมใหญ่สามัญประจำปีดังกล่าว (มาตรา 42/1)

เพราะ พ.ร.บ.อาคารชุด พ.ศ. 2522 มาตรา 38/1 กำหนดให้จัดให้มีผู้สอบบัญชีตรวจสอบงบดุล ผู้ที่ลงลายมือชื่อแสดงความเห็นในรายงานจึงต้องเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ที่มีใบอนุญาต CPA ที่ยังมีผล ตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 มาตรา 37 ประกอบมาตรา 38 และมาตรา 41 การฝ่าฝืนมาตรา 37 มีโทษตามมาตรา 67

ผู้สอบบัญชีควรเป็นอิสระจากนิติบุคคลอาคารชุด และควรตรวจข้อบังคับของนิติฯ ด้วยว่ากำหนดคุณสมบัติไว้เพิ่มเติมหรือไม่

ก่อนเสนอชื่อ ควรตรวจ 3 เรื่อง

  • สถานะใบอนุญาต CPA ตรวจได้ที่ระบบตรวจสอบสถานะของสภาวิชาชีพบัญชี
  • ความเป็นอิสระ ผู้สอบบัญชีไม่ควรเป็นกรรมการ ผู้จัดการ เจ้าของร่วมที่มีส่วนได้เสียโดยตรง หรือผู้ที่ทำบัญชีให้นิติฯ เอง
  • ประสบการณ์กับงานนิติบุคคลอาคารชุด เช่น เงินกองทุน ค่าส่วนกลางค้างชำระ และรายได้จากทรัพย์ส่วนกลาง

นิติบุคคลอาคารชุดต้องเตรียมเอกสารอะไรให้ผู้สอบบัญชี?

เอกสารที่ผู้สอบบัญชีขอเกือบทุกงานคือ งบทดลอง สมุดบัญชี หลักฐานรับจ่าย รายการเดินบัญชีธนาคาร และทะเบียนค่าส่วนกลาง ยิ่งเตรียมครบ งานตรวจก็ยิ่งเดินได้เร็ว

รายการตรวจสอบเบื้องต้น (checklist)

  1. งบทดลองและสมุดบัญชีแยกประเภทสิ้นปี
  2. รายการเดินบัญชีและหนังสือยืนยันยอดจากธนาคารทุกบัญชี รวมถึงบัญชีเงินกองทุน
  3. ทะเบียนเจ้าของร่วม ตารางอัตราค่าส่วนกลาง และรายงานค่าส่วนกลางค้างชำระแยกตามห้องชุดและอายุหนี้
  4. ใบเสร็จรับเงิน ใบสำคัญจ่าย ใบแจ้งหนี้ และสัญญาจ้างบริการ เช่น รักษาความปลอดภัย ทำความสะอาด และบริษัทบริหารอาคาร
  5. รายงานการประชุมใหญ่และการประชุมคณะกรรมการ โดยเฉพาะมติที่อนุมัติงบประมาณหรือการใช้เงินกองทุน
  6. ทะเบียนทรัพย์สินที่นิติฯ ซื้อ และหลักฐานรายได้จากทรัพย์ส่วนกลาง เช่น ค่าเช่าพื้นที่หรือค่าจอดรถ
  7. หลักฐานภาษีหัก ณ ที่จ่ายและแบบที่ยื่นต่อกรมสรรพากร (ถ้ามี)
  8. ข้อบังคับนิติบุคคลอาคารชุดฉบับล่าสุด
แผนภาพ 8 กลุ่มเอกสารที่ต้องเตรียมให้ผู้สอบบัญชี

การบันทึกบัญชีของนิติบุคคลอาคารชุดมีประเด็นเฉพาะ เช่น การบันทึกตามเกณฑ์เงินสดหรือเกณฑ์คงค้าง สภาวิชาชีพบัญชีเคยตอบเรื่องนี้ไว้ (เม.ย. 2559) ในเอกสารถาม-ตอบด้านมาตรฐานการรายงานทางการเงิน โดยตัวบทไม่กำหนดมาตรฐานบัญชี คณะกรรมการเลือก (ตาม Q&A สภาวิชาชีพบัญชี เม.ย. 2559)

ผู้สอบบัญชีมักพบประเด็นอะไรในงบนิติบุคคลอาคารชุด?

ประเด็นที่พบบ่อยมักเป็นเรื่องเงินสดและค่าส่วนกลาง ไม่ใช่เรื่องซับซ้อนทางบัญชี นิติฯ ป้องกันได้ด้วยการควบคุมภายในพื้นฐาน

  • ค่าส่วนกลางค้างชำระไม่ตรงกับทะเบียน ยอดในบัญชีกับรายงานรายห้องไม่เท่ากัน หรือไม่มีการพิจารณาหนี้ที่เก็บไม่ได้
  • เงินกองทุนปนกับเงินสำหรับค่าใช้จ่าย ทำให้แยกไม่ได้ว่าใช้เงินกองทุนตามมติที่ประชุมหรือไม่
  • รายจ่ายไม่มีหลักฐานหรือไม่มีผู้อนุมัติ โดยเฉพาะเงินสดย่อยและงานซ่อมแซม
  • รายได้จากทรัพย์ส่วนกลางบันทึกไม่ครบ เช่น ค่าเช่าพื้นที่หรือรายได้ที่รับเป็นเงินสด
  • ไม่มีการกระทบยอดธนาคารรายเดือน ทำให้พบรายการผิดปกติช้า

ถ้าผู้สอบบัญชีหาหลักฐานไม่ได้มากพอ ความเห็นในรายงานอาจเป็นแบบมีเงื่อนไขหรือไม่แสดงความเห็น ซึ่งเจ้าของร่วมจะเห็นในวันประชุม การเตรียมเอกสารล่วงหน้าจึงช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้ แต่ผู้สอบบัญชีไม่สามารถรับประกันล่วงหน้าว่าจะได้ความเห็นแบบใด

AMT ช่วยได้อย่างไร?

บริษัท สำนักงาน เอ.เอ็ม.ที. ออดิท กรุ๊ป จำกัด (AMT Audit Group) รับตรวจสอบงบการเงินของนิติบุคคลอาคารชุดและหมู่บ้านจัดสรร โดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต พร้อมระบุชื่อและเลขทะเบียนผู้สอบบัญชีที่ลงนามในรายงาน

  • ตรวจสอบงบดุลและบัญชีรายรับรายจ่ายตามมาตรฐานการสอบบัญชี (TSA) (ไทย, สภาวิชาชีพบัญชี) ดูรายละเอียดที่ บริการตรวจสอบงบการเงินนิติบุคคลอาคารชุด/หมู่บ้านจัดสรร
  • แจ้งรายการเอกสารที่ต้องใช้ตั้งแต่เริ่มงาน เพื่อให้นิติฯ วางแผนก่อนวันประชุมใหญ่
  • สรุปข้อสังเกตด้านการควบคุมภายในที่พบระหว่างตรวจ ให้คณะกรรมการใช้ปรับปรุงงานปีถัดไป
  • ดูรายชื่อผู้สอบบัญชีได้ที่ หน้าทีมงาน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

นิติบุคคลอาคารชุดที่เพิ่งจดทะเบียนต้องตรวจงบปีแรกด้วยหรือไม่?

ต้องทำ เพราะมาตรา 38/1 ให้จัดทำงบดุลอย่างน้อยหนึ่งครั้งทุกรอบสิบสองเดือนและให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบ โดยไม่ได้ยกเว้นปีแรก ส่วนการประชุมใหญ่ครั้งแรกภายใน 6 เดือนตามมาตรา 42 เป็นการประชุมเพื่อแต่งตั้งคณะกรรมการและเห็นชอบข้อบังคับ ไม่ใช่การอนุมัติงบ

เปลี่ยนผู้สอบบัญชีทุกปีได้หรือไม่?

ได้ เพราะที่ประชุมใหญ่สามัญแต่งตั้งผู้สอบบัญชีทุกปีตามมาตรา 42/1 ผู้สอบบัญชีรายใหม่อาจขอข้อมูลงบปีก่อนเพื่อใช้ตรวจยอดยกมา

เจ้าของร่วมขอดูงบดุลได้ที่ไหน?

นิติฯ ต้องเก็บรายงานประจำปี งบดุล และข้อบังคับไว้ที่สำนักงานนิติฯ ให้เจ้าของร่วมหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจดูได้ ตามมาตรา 38/3

ติดต่อขอใบเสนอราคา

ส่งข้อมูลเบื้องต้น เช่น จำนวนห้องชุด รอบปีบัญชี และงบปีล่าสุด มาที่ info@amtaudit.com หรือโทร 02-821-6928, 080-998-8393 ดูช่องทางทั้งหมดได้ที่ หน้าติดต่อเรา และคำถามอื่นที่ คำถามที่พบบ่อย

โดยทีมงาน AMT Audit Group

แหล่งอ้างอิง