หน้าแรก › บทความ › สอบบัญชีนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรต้องทำอย่างไร และ พ.ร.บ.จัดสรรที่ดิน ฉบับที่ 3 เกี่ยวข้องอย่างไร
บทความ
สอบบัญชีนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรต้องทำอย่างไร และ พ.ร.บ.จัดสรรที่ดิน ฉบับที่ 3 เกี่ยวข้องอย่างไร
คำตอบสั้น: สอบบัญชีนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรคือการที่ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจงบการเงินของนิติบุคคลและแสดงความเห็นอย่างเป็นอิสระ เพื่อให้สมาชิกเห็นว่าเงินค่าส่วนกลางถูกบันทึกและใช้จ่ายอย่างโปร่งใส กฎกระทรวงว่าด้วยการขอจดทะเบียนจัดตั้ง การบริหาร การควบ และการยกเลิกนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร พ.ศ. 2545 ข้อ 17 กำหนดให้นิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรรายงานกิจการ งบดุล และบัญชีรายรับรายจ่ายซึ่งผู้สอบบัญชีได้รับรองแล้ว ต่อคณะกรรมการจัดสรรที่ดินภายในสามเดือนนับแต่วันสิ้นงวดการบัญชี และประกาศให้สมาชิกทราบ ส่วน พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 เปลี่ยนวิธีจัดตั้งนิติบุคคลและการดูแลสาธารณูปโภค ซึ่งเกี่ยวกับว่านิติบุคคลเริ่มมีบัญชีของตัวเองเมื่อใด
สอบบัญชีนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรคืออะไร และใครต้องจัดทำ?
การสอบบัญชีคือการตรวจสอบงบการเงินของนิติบุคคลโดยผู้สอบบัญชีที่เป็นอิสระ แล้วออกรายงานแสดงความเห็นว่างบการเงินแสดงฐานะและผลการดำเนินงานถูกต้องตามกรอบการรายงานที่ใช้หรือไม่ ผู้สอบบัญชีไม่ได้เป็นผู้จัดทำงบ และไม่ได้ตัดสินใจแทนคณะกรรมการ
กรมที่ดินอธิบายว่านิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรที่จดทะเบียนแล้วมีสถานะเป็นนิติบุคคล ดำเนินกิจการโดยคณะกรรมการหมู่บ้านจัดสรร ภายใต้การควบคุมของที่ประชุมใหญ่สมาชิก และผู้ซื้อที่ดินจัดสรรทุกรายเป็นสมาชิก ความหมายคือเงินค่าส่วนกลางเป็นเงินของสมาชิกร่วมกัน คณะกรรมการจึงมีหน้าที่รายงานการใช้เงินให้สมาชิกตรวจสอบได้ และรายงานผู้สอบบัญชีเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยเรื่องนี้
กฎกระทรวง พ.ศ. 2545 ข้อ 17 ใช้กับนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรที่จดทะเบียนแล้ว สำหรับหมู่บ้านที่ยังไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล เช่น มีเพียงคณะกรรมการที่สมาชิกเลือกกันเอง ยังไม่พบข้อความทางการที่ระบุหน้าที่สอบบัญชีในกรณีนี้ จึงควรสอบถามสำนักงานที่ดินในพื้นที่หรือผู้เชี่ยวชาญ คณะกรรมการอาจเลือกจ้างผู้สอบบัญชีโดยสมัครใจเพื่อความโปร่งใสต่อสมาชิกได้
พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 เปลี่ยนอะไรที่นิติบุคคลควรรู้?

ประเด็นที่กรมที่ดินตอบไว้ในเอกสารถาม-ตอบมีสองเรื่องหลัก คือหน้าที่ดูแลสาธารณูปโภคเมื่อยังไม่มีนิติบุคคล และวิธีให้ผู้ซื้อรวมตัวจัดตั้งนิติบุคคลเมื่อผู้จัดสรรไม่ทำ
หน้าที่ดูแลสาธารณูปโภค (มาตรา 43) กรมที่ดินระบุว่าถ้ายังไม่มีนิติบุคคล ผู้จัดสรรที่ดินต้องดูแลรักษาสาธารณูปโภคให้ใช้งานได้ตามปกติ ตามมาตรา 43 แห่ง พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 และผู้ซื้อที่เป็นผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้คณะกรรมการจัดสรรที่ดินจังหวัดใช้อำนาจตามมาตรา 52 ได้
การจัดตั้งนิติบุคคล (มาตรา 44 วรรคสาม) กรมที่ดินสรุปว่าเมื่อผู้จัดสรรไม่ริเริ่มจัดตั้งนิติบุคคล ผู้ซื้อที่ดินจัดสรรจำนวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของแปลงย่อยที่จำหน่ายแล้วตามแผนผังโครงการสามารถรวมตัวกันจัดตั้งได้ หากรวมตัวไม่ถึงจำนวนนั้นก็จัดประชุมเพื่อลงมติด้วยเสียงข้างมากของผู้เข้าประชุม และมีเงื่อนเวลา 180 วันนับจากที่ผู้ซื้อได้รับแจ้งสำหรับกรณีผู้จัดสรรไม่ริเริ่ม
สถานะการบังคับใช้ พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2569 ส่วนระเบียบที่กำหนดแนวทางปฏิบัติตามมาตรา 44 คือระเบียบคณะกรรมการจัดสรรที่ดินกลาง ว่าด้วยการพ้นจากหน้าที่บำรุงรักษาสาธารณูปโภคของผู้จัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2569 ซึ่งกรมที่ดินแจ้งว่าประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 9 ตุลาคม 2569 ผู้ซื้อที่จะยื่นจัดตั้งนิติบุคคลควรสอบถามขั้นตอนกับสำนักงานที่ดินในพื้นที่ก่อน
เมื่อนิติบุคคลเกิดขึ้นช้ากว่าที่ผู้ซื้อคาดหรือเกิดขึ้นจากการรวมตัวของผู้ซื้อเอง ผู้สอบบัญชีมักให้ความสนใจกับยอดยกมา ทรัพย์สินส่วนกลางที่รับโอน และภาระผูกพันที่ผู้จัดสรรส่งมอบ ส่วนวิธีบันทึกขึ้นกับข้อเท็จจริงและกรอบการรายงานที่ใช้
งบการเงินนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรประกอบด้วยอะไรบ้าง?
งบการเงินของนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรโดยทั่วไปประกอบด้วยงบแสดงฐานะการเงิน งบรายได้และค่าใช้จ่าย งบกระแสเงินสด และหมายเหตุประกอบงบการเงิน รายได้หลักมักมาจากค่าใช้จ่ายส่วนกลางที่เรียกเก็บจากสมาชิก ส่วนรายจ่ายหลักมักเป็นค่าบริการรักษาความปลอดภัย ค่าสาธารณูปโภค ค่าดูแลความสะอาด และค่าซ่อมบำรุง
กรอบมาตรฐานรายงานทางการเงินที่นิติบุคคลใช้ต้องให้ผู้สอบบัญชีพิจารณาตามลักษณะกิจการ
ความต่างจากบริษัททั่วไปคือไม่มีผู้ถือหุ้น ส่วนของเจ้าของจึงเป็นส่วนของสมาชิก และเป้าหมายไม่ใช่กำไร แต่เป็นการใช้เงินส่วนกลางให้คุ้มค่าและเปิดเผยได้ ผู้อ่านงบจึงควรดูลูกหนี้ค่าส่วนกลางค้างชำระ เงินสะสมสำหรับซ่อมแซมใหญ่ และหมายเหตุเรื่องทรัพย์สินส่วนกลางเป็นพิเศษ
ผู้สอบบัญชีตรวจอะไรบ้างในงานนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร?

ผู้สอบบัญชีตรวจว่างบการเงินมีข้อมูลสำคัญขัดต่อความเป็นจริงหรือไม่ โดยใช้วิธีตรวจเอกสาร ยืนยันยอดกับธนาคารหรือบุคคลภายนอก สังเกต และวิเคราะห์ ตามมาตรฐานการสอบบัญชี (TSA) ที่สภาวิชาชีพบัญชีประกาศ
พื้นที่ที่มักให้ความสนใจเป็นพิเศษมีดังนี้
- รายได้ค่าส่วนกลาง: บันทึกครบตามใบแจ้งหนี้และเป็นไปตามอัตราที่ที่ประชุมใหญ่หรือกฎหมายกำหนดหรือไม่
- ลูกหนี้ค่าส่วนกลางค้างชำระ: ยอดค้างถูกต้องและประมาณผลขาดทุนที่อาจเกิดขึ้นสมเหตุสมผลหรือไม่
- ค่าใช้จ่าย: มีใบสำคัญจ่ายและการอนุมัติตามอำนาจของคณะกรรมการหรือไม่
- เงินสดและเงินฝากธนาคาร: ตรงกับใบแจ้งยอดธนาคารและบัญชีที่ระบุในชื่อนิติบุคคลหรือไม่
- ทรัพย์สินส่วนกลาง: บันทึกตามที่ได้รับโอนและเปิดเผยในหมายเหตุสอดคล้องกันหรือไม่
- เหตุการณ์หลังวันที่ในงบการเงิน และคดีความหรือภาระผูกพันที่อาจเกิดขึ้น
ผู้สอบบัญชีไม่ได้ออกแบบการตรวจเพื่อจับทุจริตโดยเฉพาะ หากคณะกรรมการสงสัยเรื่องทุจริตควรพิจารณางานตรวจสอบเฉพาะกรณีแยกต่างหาก
คณะกรรมการควรเตรียมอะไรก่อนผู้สอบบัญชีเข้าตรวจ?
เตรียมเอกสารให้ครบและเรียงตามลำดับเวลาจะช่วยให้การตรวจดำเนินไปราบรื่น ระยะเวลาที่ใช้ขึ้นกับความพร้อมของเอกสารและขนาดของนิติบุคคล
- สมุดบัญชีและงบทดลองประจำปี พร้อมใบสำคัญรับและใบสำคัญจ่าย
- รายงานการประชุมคณะกรรมการและที่ประชุมใหญ่ โดยเฉพาะมติเรื่องอัตราค่าส่วนกลางและการอนุมัติค่าใช้จ่ายสำคัญ
- รายชื่อสมาชิกพร้อมยอดค้างชำระค่าส่วนกลาง
- ใบแจ้งยอดธนาคารและสมุดบัญชีเงินฝากทุกบัญชี
- สัญญาจ้างบริการต่างๆ เช่น รักษาความปลอดภัยและทำความสะอาด
- เอกสารการรับโอนสาธารณูปโภคและทรัพย์สินส่วนกลางจากผู้จัดสรร ถ้ามี
เมื่อมีการเปลี่ยนคณะกรรมการ ควรส่งมอบเอกสารเหล่านี้ให้ชุดใหม่ครบถ้วน เพราะผู้สอบบัญชีต้องใช้หลักฐานต่อเนื่องหลายปี การให้คำแนะนำเฉพาะราย เช่น การตีความมติหรือสิทธิตามกฎหมายของสมาชิกแต่ละราย ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการ
AMT ช่วยได้อย่างไร?
AMT Audit Group ให้บริการตรวจสอบงบการเงินนิติบุคคลอาคารชุดและหมู่บ้านจัดสรร ดูรายละเอียดได้ที่หน้า ตรวจสอบงบการเงินนิติบุคคลอาคารชุด/หมู่บ้านจัดสรร
- แจ้งชื่อผู้สอบบัญชีและเลขทะเบียน CPA ให้ลูกค้าทราบทุกงาน ดูรายชื่อทีมได้ที่หน้า ทีมงาน
- อธิบายรายการเอกสารที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มตรวจ
- แสดงความเห็นอย่างเป็นอิสระตามมาตรฐานวิชาชีพ ผลการตรวจขึ้นกับหลักฐานที่พบ ไม่มีการรับประกันความเห็น
- ถ้าสนใจภาพรวมของงานคล้ายกัน อ่านต่อได้ที่ ผู้สอบบัญชีนิติบุคคลอาคารชุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ต้องสอบบัญชีนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรรทุกปีหรือไม่?
ต้องทำทุกงวดบัญชี กฎกระทรวง พ.ศ. 2545 ข้อ 17 กำหนดให้นิติบุคคลรายงานงบดุลและบัญชีรายรับรายจ่ายที่ผู้สอบบัญชีรับรองแล้วต่อคณะกรรมการจัดสรรที่ดินภายในสามเดือนนับแต่วันสิ้นงวดการบัญชี และประกาศให้สมาชิกทราบ ส่วนรายละเอียดการประชุมและการอนุมัติงบให้ดูข้อบังคับของนิติบุคคลประกอบ
ใครแต่งตั้งผู้สอบบัญชีของนิติบุคคล?
โดยทั่วไปเป็นเรื่องของที่ประชุมใหญ่สมาชิกตามข้อบังคับ ควรอ่านข้อบังคับของนิติบุคคลนั้นประกอบ
ค่าสอบบัญชีเท่าไร?
ขึ้นกับขนาดและความพร้อมของเอกสาร ให้ส่งข้อมูลเบื้องต้นเพื่อขอใบเสนอราคาตามส่วนด้านล่าง
ผู้สอบบัญชีรับรองได้ไหมว่าไม่มีทุจริตเลย?
ไม่ได้ รายงานผู้สอบบัญชีให้ความเห็นว่างบการเงินแสดงฐานะและผลการดำเนินงานถูกต้องในสาระสำคัญหรือไม่ ไม่ใช่การรับประกันว่าไม่มีทุจริต
คำถามเพิ่มเติมดูได้ที่หน้า คำถามที่พบบ่อย
ติดต่อขอใบเสนอราคา
ส่งข้อมูลเบื้องต้นมาที่ info@amtaudit.com หรือโทร 02-821-6928 ดูช่องทางทั้งหมดได้ที่หน้า ติดต่อเรา
โดยทีมงาน AMT Audit Group
แหล่งอ้างอิง
- กรมที่ดิน, ถาม-ตอบ: การจัดตั้งนิติบุคคลตาม พรบ.จัดสรรที่ดินแก้ไขฉบับที่ 3 พ.ศ.2568 มาตรา 44 วรรคสาม: https://www.dol.go.th/en/question-answer/Q2605-000047
- กรมที่ดิน, ถาม-ตอบ: อำนาจคณะกรรมการหมู่บ้านจัดสรร (ตอบ 25 มีนาคม 2569, อ้างมาตรา 43 มาตรา 44 และมาตรา 52 ตามฉบับที่ 3 พ.ศ. 2568): https://www.dol.go.th/en/question-answer/Q2603-000123
- กฎกระทรวงว่าด้วยการขอจดทะเบียนจัดตั้ง การบริหาร การควบ และการยกเลิกนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร พ.ศ. 2545 (เอกสารเผยแพร่ของกรมที่ดิน): https://www.dol.go.th/media/716929789247754240/migration/2025/10/ALdrak7DTZbRV0v8tMKyhqYP.pdf
- กรมที่ดิน, ถาม-ตอบ: หน้าที่ตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2545 ข้อ 17: https://www.dol.go.th/question-answer/Q2609-000119
- กรมที่ดิน, ถาม-ตอบ: ระเบียบคณะกรรมการจัดสรรที่ดินกลาง ว่าด้วยการพ้นจากหน้าที่บำรุงรักษาสาธารณูปโภคของผู้จัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2569: https://www.dol.go.th/question-answer/Q2610-000018
- กรมที่ดิน, ประกาศ พ.ร.บ.จัดสรรที่ดิน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568: https://www.dol.go.th/legal/press-release/news-1769069160/